1. Introdución

1.1 Comprender a RA como ferramenta para a aprendizaxe na aula

1.1.1. Que é a Realidade Aumentada (RA)

A Realidade Aumentada (RA) é unha tecnoloxía que permite superpoñer elementos virtuais (como imaxes, videos, gráficos en 3D, etc.) sobre o mundo real a través de dispositivos como smartphones, tablets ou lentes especiais. A diferenza da Realidade Virtual (RV), que crea un entorno completamente dixital, a RA complementa o mundo físico engadindo contido dixital interactivo, enriquecendo a percepción do usuario sobre o seu entorno.

1.1.2. Que supón a RA na educación:

• Aprendizaxe inmersiva e interactiva: A RA permite que o alumnado participe activamente no proceso de aprendizaxe, mellorando a comprensión de conceptos complexos mediante visualizacións en 3D e experiencias prácticas.
• Incremento da motivación e do interese: O uso de tecnoloxía innovadora capta a atención dos estudantes e fai que as leccións sexan máis atractivas.
• Facilita a aprendizaxe colaborativa: A RA pode fomentar a cooperación entre estudantes ao permitir traballos en equipo que impliquen proxectos de RA.
• Adaptabilidade a diferentes materias: A RA pódese aplicar en varias áreas, como ciencias, historia, arte e matemáticas, permitindo unha ensinanza máis versátil.

A ter en conta

• Acceso limitado a recursos tecnolóxicos: Non todas as escolas contan cos dispositivos necesarios para implementar a RA, o que pode xerar unha desigualdade no acceso.
• Curva de aprendizaxe e formación docente: A implementación da RA require formación para o profesorado, o que pode ser un desafío en termos de tempo e recursos.
• Dependencia da tecnoloxía: Un uso excesivo da RA pode facer que o alumnado dependa demasiado da tecnoloxía e perda habilidades básicas de aprendizaxe sen soporte dixital.
• Problemas técnicos: As interrupcións debido a fallos no software ou hardware poden interferir co proceso de aprendizaxe.

1.1.3. Niveis de RA e explicación de cada un deles

• Nivel 0 (RA básica sen integración): Refírese a unha etapa na que non hai interacción directa coa tecnoloxía de RA. Este nivel inclúe a visualización de contidos dixitais básicos, como imaxes, textos ou vídeos nun dispositivo sen superpoñelos ao entorno real. Non ofrece inmersión ou interacción co mundo físico, servindo como unha base inicial para comprender o contido dixital sen as características completas da RA.
• Nivel 1 (RA básica ): Consiste en información simple superposta ao mundo real. Este tipo de RA non permite moita interacción, pero ofrece datos complementarios sobre obxectos ou lugares a través de dispositivos móbiles.
• Nivel 2 (RA interactiva ): Permite ao usuario interactuar con obxectos virtuais, manipulándoos ou activando funcións mediante toques na pantalla ou movementos do dispositivo. Un exemplo sería a visualización de modelos 3D que se poden rotar e explorar desde diferentes ángulos.
• Nivel 3 (RA inmersiva): Este nivel implica unha experiencia máis profunda e inmersiva onde os elementos virtuais responden ao entorno físico en tempo real. Pode incluír o uso de lentes de RA ou dispositivos avanzados que permiten unha integración completa entre o mundo real e o dixital.
• Nivel 4 (RA colaborativa): Implica a colaboración en tempo real entre varios usuarios que poden ver e interactuar cos mesmos elementos de RA. Este nivel é útil para proxectos de grupo e actividades colaborativas onde varios participantes contribúen nunha experiencia compartida.

1.2 Marcos pedagóxicos e referencia normativa

A aplicación da Realidade Aumentada (RA) en contextos educativos encaixa perfectamente dentro das orientacións e marcos pedagóxicos actuais. A continuación recóllense os principais enfoques que sustentan a proposta deste curso:

1.2.1 🧠 Deseño Universal para a Aprendizaxe (DUA)

A RA:

• Favorece múltiples formas de representación, ao combinar contido visual, auditivo e textual.
• Permite diferentes formas de participación, ofrecendo tarefas manipulativas, visuais ou exploratorias.
• Promove a expresión e comunicación mediante linguaxes alternativas, como o modelado 3D, animación ou interacción co entorno.

Conclusión: A RA adapta o contido ao alumnado, non á inversa, ofrecendo alternativas reais de inclusión.

1.2.2 🔍 Aprendizaxe baseada en proxectos (ABP)

A RA é unha ferramenta moi potente dentro de proxectos ABP porque:

• Permite resolver problemas reais ou simulados en entornos aumentados.
• Axuda a visualizar o produto final (ex: maquetas en 3D, dioramas, animacións…).
• Fomenta a colaboración, especialmente cando se deseñan situacións de aprendizaxe como o “zoo en RA” ou a actividade con Merge Cube.

Conclusión: A RA non é o fin, senón o medio para desenvolver proxectos interdisciplinares de forma máis visual, creativa e motivadora.

1.2.3 🏛️ Aliñamento co currículo e marco normativo (LOMLOE)

Este curso responde á LOMLOE en aspectos clave como:

• Competencia dixital (CD) → Desenvolvemento das áreas CDD 1 (información e alfabetización), 2 (comunicación), 3 (creación de contidos dixitais) e especialmente a área 5: creación e innovación.
• Metodoloxías activas → Aplicación práctica das recomendacións da Resolución do 3 de xuño de 2022, que fomenta o uso de tecnoloxías emerxentes nas aulas.
• Inclusión → Resposta aos principios de equidade e atención á diversidade propoñendo exemplos realizables baseado en DUA.
• Orientación aos ODS (Obxectivos de Desenvolvemento Sostible) → Fomenta o pensamento crítico, o uso responsable da tecnoloxía e o respecto ao medio ambiente a través de contornas simuladas.